فصل اول

کلیات پژوهش

 

 

 

 

 

 

1-1)مقدمه:

بدون شک رقم پایانی صورت سود و زیان یکی از اقلامی می باشد که مورد توجه و علاقه اغلب بهره گیری کنندگان از صورت های مالی می باشد. از یک سو روش های رسیدن به این رقم، متاثر از روش های برآوردی و قضاوت های شخصی مدیریت شرکت می باشد و از سوی دیگر، معیار قراردادن سود به عنوان مبنایی برای اعطای پاداش به مدیریت در بعضی شرکت ها موجب شده می باشد که پدیده مدیریت سود به عنوان راهی برای دستیابی به منافع شخصی مدیریت مد نظر قرار گیرد. وقوع رویدادهایی مثل مدیریت سود، ذینفعان را بر آن می دارد تا به دنبال تعیین صحت رقم سود ارائه شده توسط مدیریت باشند از این رو برای اعتبار بخشی این رقم، نیاز می باشد که شخصی از بیرون واحد تجاری اعتبار گزارش های مالی و سود واحد تجاری را مورد تایید قرار دهد. پر واضح می باشد که حسابرسان به بهترین نحو می تواننند این تأثیر را در قالب نظارت بر ارتباط میان مالک – مدیر اجرا کنند.

وقوع رویدادهایی مثل سقوط انرون و تأثیر حسابرسان این شرکت در چنین فاجعه ای، ذی نفعان شرکت را بر آن داشت تا حسابرسان مورد نظر خود را نیز به نوعی آزمون کنند و حسابرسانی را برای رسیدگی به گزارش های مالی واحدهای تجاری خود انتخاب نمایند که کیفیت بالاتری داشته باشند(کارنیگ و ناپیر، 2009).

تحقیقات گذشته(مایرز و همکاران، 2003؛ نمازی و همکاران،1390) نشان می دهند که کیفیت حسابرسی بالاتر سبب می گردد که انجام اقدام مدیریت سود توسط مدیران را کاهش یابد و همچنین محافظه کاری سود را افزایش می دهد. همچنین کیفیت حسابرسی بر هزینه نمایندگی تاثیر بسزایی دارد. در تحقیقات مختلفی از معیارهای متفاوتی برای اندازه گیری کیفیت حسابرسی بهره گیری شده می باشد در این پژوهش همانند پژوهش آیترادیس(2012) از اندازه موسسه حسابرسی به عنوان معیار کیفیت حسابرسی بهره گیری می گردد. و تاثیر کیفیت بر محافظه کاری و مدیریت سود، هزینه نمایندگی و هزینه حقوق صاحبان سهام مطالعه می گردد.

 

 

 

 

 

 

 

 

1-2) اظهار مساله

 

محافظه کاری سود به دنبال کاهش مخاطرات اخلاقی می باشد. که ممکن می باشد در شرایط عدم تقارن اطلاعاتی افزایش یابد بر این اساس مدیران ممکن می باشد سودها را کمتر نشان دهند و درآمدها رادستکاری کنند (واتس،2003). پس، محافظه­کاری حسابداری بر نظارت بر فرایند تصمیم­گیری های مدیریتی کمک می کند و همچنین به حسابرسان خارجی و وام دهندگان در تصمیم­گیری آگاهانه در ارتباط با شفافیت و اعتبار فرآیند گزارشگری مالی شرکت ها کمک می کند. در شرایطی که محافظه­کاری حسابداری بدهی را افزایش می دهد کیفیت بالای حسابرسی ممکن می باشد افزایش بدهی را متوقف کند(جنگیز و همکاران، 2003). شرکت­هایی که به وسیله حسابرسان بزرگ حسابرسی می شوند تمایل به ارائه کیفیت بالای درآمد­ها، کاهش خطای گزارشگری و حسابداری در صورتهای مالی و کاهش مدیرت سود جهت اخذ اظهار نظر مطلوب در گزارش حسابرسان دارند(فرانسیس کرشینال1999،کرشینان2003). ریفوند و جانبالوو(1994) اظهار می­کنند که حسابرسان بزرگ تمایل کمتری به وارد شدن به فرصت طلبی های مدیران دارند و بیشتر تمایل به ارائه یک گزارش مستقل و واقعی حسابرسی را دارند همچنین نتیجه پژوهش آنها نشان داد که درآمد شر[1]کت هایی که توسط حسابرسان بزرگ حسابرسی می شوند محافظه­کارانه­تر ارائه می گردد و گرایش کمتری به تقلبات مالی دارند. بهره گیری از حسابرسان بزرگ برای حسابرسی شرکت­ها به علت کاهش فشار نظارتی اعمال شده توسط وام دهندگان با اهمیت می باشد (پیتمن وفوریتن،2004). روشی مشخص می باشد که شرکت های حسابرسی که در یک صنعت به صورت ویژه کار می کنند حسابرسی شرکت های آن صنعت را انجام دهند باعث افزایش کیفییت خدمات حسابرسی   می گردد. همچنین موسسات حسابرسی بزرگ نسبت به سایر حسابرسان مستقل دارای کیفیت حسابرسی بالایی هستند(گرملینگ و همکاران،2001) با در نظر داشتن موارد اظهار شده می توان عنوان نمود که کیفیت بالای حسابرسی محرکی برای افزایش محافظ کاری حسابداری می باشد و حسابرسان بزرگ هنگامی که درصد زیادی از درآمدها به خاطراقدام تعهدی اختیاری باشد سختگیرانه­تر اقدام می­کنند(اترادیس،2012). نلسون وهمکاران(2002) و پیوت و جاتین(2007) نشان دادند که حسابرسان بزرگ ممکن می باشد درهنگام مطالعه درآمدها نظاره کم بودن اقلام تعهدی سخت گیری کمتری اعمال کنند.

انتظار می رود شرکت هایی که توسط حسابرسان بزرگ حسابرسی می شوند به دلیل نیاز بیشتر در انطباق گزارشات مالی با قوانین مقررات حسابداری و افزایش کیفیت حسابداری در گزارشهای مالی جهت اخذ اظهار نظر مطلوب توسط حسابرس مستقل، که اقلام تعهدی اختیاری کمتر و محافظه کاری سود بیشتری را ارئه کنند. یکی از اهداف این پژوهش مطالعه پاسخ به این سوال می باشد.آیا بین کیفیت حسابرسی به عنوان متغیر مستقل و محافظه کاری سود ، هزینه نمایندگی و هزینه حقوق صاحبان سهام به عنوان سه متغیر وابسته ارتباط معنا داری هست ؟

مکانیزم های حاکمیت شرکت موثر همانند وجود کمیته حسابداری، وجود درصد بالا از مدیران مستقل و غیر اجرایی در هئیت مدیره، مدیریت و مالکیت نهادی به عنوان ابزاری جهت نظارت بر فرایند تصمیم گیری مدیران اقدام خواهد نمود(لافونر و واتس، 2008) به عنوان مثال، وجود درصد بالایی از مدیران غیر اجرایی و کمیته حسابرسی در شرکت ها باعث کاهش احتمال تقلب های حسابداری می­گردد(گری و همکاران،2003). همچنین باعث کاهش مدیریت سود در آنها می گردد(اپس و اسماعیل،2009). به همین ترتیب، گزارش حسابرس نشان دهنده ارزیابی صداقت مدیریت در گزارشگری مالی و قدرت ساختار نظارت شرکت می باشد و پیامدهای بهره گیری از حاکمیت شرکتی موثرهمانند پیامدهای گزارش حسابرسی مطلوب می باشد که نتیجه آنها کاهش مدیریت سود و افزایش اعتماد سرمایه­گذاران و ارزش شرکت می باشد (بلاسبورین، 2010و بلک2001). کیفیت بالای حسابرسی باعث حفاظت سرمایه گذاران و ارزش شرکت خواهد گردید(بلک و همکاران2006). حسابرسان بایستی به دنبال ارزیابی نظارت مدیران و مطالعه دید مدیران نسبت به منافع و نیازهای سهامداران باشد. چنانچه کنترل های حسابرسی به صورت مستقل ومطابق با منشور اخلاقی باشد ، احتمال اشتباه حسابرسی کاهش داده و باعث افزایش اعتبار حسابرسان می گردد. پس مستقل بودن حسابرسان از لحاظ اقتصادی به نفع خود حسابرسان خواهد بود.

پایین بودن دارایی به فروش به معنای این می باشد که مدیران تصمیمات بهینه در بهره گیری از دارایی­ها اتخاذ نکرده اند و این باعث افزایش هزینه نمایندگی می گردد(سنیگ و ریویدسون،2003)همچنین هزینه نمایندگی هنگامی که جریان وجوه نقد بالا اما فرصت های رشد پایین باشد افزایش می یابد(جنس،1986). شرکت هایی که فرصت رشد بالایی دارند جریان وجوه نقد خود را در پروژهای با ارزش فعلی خالص مثبت(+NPV) بکار می گیرند(اوپلر،1993).

با در نظر داشتن مطالب اظهار شده پیش بینی می گردد که نوع حسابرس مستقل بر محافظه­کاری سود، مدیریت سود و هزینه نمایندگی تاثیر گذار می باشد و هدف ما در این پژوهش مطالعه این روابط در شرکت های فعال در بورس اوراق بهادار تهران می باشد.

 

 

 

1-2) ضرورت و اهمیت پژوهش

هر پژوهش برای دستیابی به اهداف خاص انجام می شود، این اهداف خود را در قالب مساله پژوهش نمودار می سازد و از طریق آن عیان می گردد اهداف پژوهش می تواند به صورت کلی یا فرعی مطرح گردد (خاکی، 1386).

با در نظر داشتن مطالب اظهار شده در قسمت های قبل اهداف پژوهش به صورت زیر تدوین می گردد:

  • تعیین ارتباط بین کیفیت حسابرسی با کاهش اقلام تعهدی اختیاری و افزایش محافظه کاری سود.
  • تعیین ارتباط بین کیفیت حسابرسی با کاهش هزینه های نمایندگی.
  • تعیین ارتباط بین کیفیت حسابرسی با کاهش هزینه های حقوق صاحبان سهام.

1-3) سوالات پژوهش

با در نظر داشتن موارد پیش گفته سوالات این پژوهش به صورت زیر تدوین می گردد:

  • آیا بین کیفیت حسابرسی با کاهش اقلام تعهدی اختیاری و افزایش محافظه کاری سود شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ارتباط معناداری هست؟
  • آیا بین کیفیت حسابرسی با کاهش هزینه های نمایندگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ارتباط معناداری هست؟
  • آیا بین کیفیت حسابرسی با کاهش هزینه های حقوق صاحبان سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ارتباط معناداری هست؟

 

 

 

1-4) فرضیه های پژوهش

 

 

فرضیه در واقع اظهار حدس و فرض در مورد روابط احتمالی بین دو یا چند متغیر می باشد پس در درجه اول، فرضیه بیانی می باشد مبتنی بر احتمال نه یقین، در درجه دوم فرضیه ها معمولا به شکل جملات تفسیری یا خبری اظهار می گردد و طبعا به گونه اعم یا اخص متغیری را به متغیر دیگر مرتبط می سازد (ساده،1375).

یک فرضیه، یک حدس مبتنی بر دانش با تجربه در مورد حل یک مسئله می باشد و آن را می توان بعنوان یک ارتباط فرضی بین دو متغیر می دانست که به صورت گزاره های قابل آزمون ارائه می گردد. اظهار مسئله تنها به صورت کلی پژوهش را هدایت می کند و تمام اطلاعات ویژه پژوهشی را در بر ندارد. پس مسئله هیچگاه بصورت کلی پژوهش را هدایت نمی کند و تمام اطلاعات ویژه پژوهشی را در بر ندارد، پس مسئله هیچگاه به صورت علمی حل نخواهد گردید مگر اینکه به فرضیه یا فرضیاتی تبدیل گردد (خاکی، 1384).

جهت رسیدن به اهداف پژوهش و پاسخگویی به سوالات پژوهش فرضیه های این مطالعه به توضیح ذیل تدوین می گردد:

  • فرضیه 1: بین کیفیت حسابرسی با کاهش اقلام تعهدی اختیاری و افزایش محافظه کاری سود شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ارتباط معناداری هست.
  • فرضیه2: بین کیفیت حسابرسی با کاهش هزینه های نمایندگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ارتباط معناداری هست.
  • فرضیه3: بین کیفیت حسابرسی با کاهش هزینه های حقوق صاحبان سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ارتباط معناداری هست.

1-5) روش پژوهش [2]

روش پژوهش حاضر قیاسی_ استقرایی، بدین معنی که چارچوب نظری و پیشینه پژوهش از راه مطالعات کتابخانه ای، مقالات و سایت ها بصورت قیاسی و جمع آوری داده ها برای تایید یا رد فرضیه ها از استدلال استقرایی بهره گیری می گردد. روش پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و به جهت نحوه گردآوری داده ها توصیفی از نوع همبستگی می باشد این روش در پژوهش هایی سودمند می باشد که هدف آنها کشف ارتباط بین متغیر ها می باشد در این پژوهش کوشش می گردد که همبستگی بین متغیر­های پژوهش آزمون گردد. این پژوهش از نوع تحقیقات پس رویدادی می باشد زیرا اطلاعات گذشته برای آزمون فرضیات بهره گیری می گردد.

این پژوهش از نوع تحقیقات همبستگی می باشد. پژوهش همبستگی، زمانی بکار می رود که محقّق دو یا چند دسته از اطلاعات مختلف­(در قالب متغیّرهای مستقل) مربوط به یک گروه از دو یا چند گروه را در اختیار دارد و هدف مطالعه میزان تغییرات دو یا چند عامل در اثر تغییرات یک یا چند عامل دیگر می­باشد و تحلیل رگرسیون یکی از انواع پژوهش همبستگی می باشد که از آن در این پژوهش بهره گیری خواهد گردید. همچنین اين تحقيق از نظر ماهيت و اهداف، از نوع کاربردي می باشد.

این پژوهش از نظر روش پژوهش تجربی بوده و از نظر هدف، تحقیقی توسعه­ای و از نظر گردآوری داده­ها، توصیفی­_ همبستگی تلقی می­گردد که در آن از اطلاعات واقعی در صورت های مالی شرکت­ها برای جمع آوری اطلاعات و داده­ها از روش کتابخانه ای بهره گیری می گردد. در این بخش، جنبه­های تئوریکی موضوع و مطالعات کاربردی گذشته مورد مطالعه قرار گرفته می باشد. همچنین بخشی از داده­های مورد نیاز با بهره گیری از نرم افزارها و بانک­های اطلاعاتی موجود گردآوری می گردد. در نهایت تحلیل داده­ها و آزمون­ها به کمک نرم افزارهای Eviews و Excel و سایر نرم­افزارهای مرتبط، انجام می پذیرد.

1-6) جامعه آماری و روش نمونه گیری[3]

جامعه آماري تحقيق حاضر را كليه شركت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تشكيل مي دهند. براي تعيين نمونه مورد مطالعه، شركت هايي از جامعه آماري ياد شده، انتخاب می شوند كه:

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              
  • پايان سال مالي آنها29 اسفند ماه باشد،
  • از سال1385 تا 1390 ، در بورس حضور داشته باشند،
  • شركت بين سال هاي 1385 تا 1390 ، تغيير سال مالي نداشته باشد،
  • شرکت نباید در گروه واسطه گری مالی باشد(بانک ها ،نهاد ها،سرمایه گذاری ها و..)
  • اطلاعات مورد نياز شركت، در دسترس باشد.

1-7) قلمرو پژوهش

از نظر قلمرو پژوهش، قلمرو موضوعی، زمانی و مکانی این پژوهش به توضیح زیر می باشد:

قلمرو موضوعی: مطالعه ارتباط بین کیفیت حسابرسی با محافظه­ کاری سود، هزینه نمایندگی و هزینه حقوق صاحبان سهام.

قلمرو زمانی : از نظر زمانی دوره زمانی سالهای 1385 لغایت 1390 در نظر گرفته می گردد.

قلمرو مکانی­: شرکت ها­ی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مد نظر می باشد.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

1-8) روش گردآوری داده ها و اطلاعات

در این پژوهش برای گردآوری اطلاعات از هر دوروش کتابخانه ای و میدانی بهره گیری شده می باشد. آغاز با مراجعه به کتابخانه و با مطالعه کتب و مقالات مختلف و سایت های علمی پایان نامه های کارشناسی ارشد و رساله دکترا درمورد اهداف و مباحث تئوریک این پژوهش پرداخته شده می باشد(کتابخانه ای ) سپس داده های آماری این پژوهش که اطلاعات مربوط به شرکت ها می باشد که از طریق اطلاعات چاپ گردیده توسط سازمان بورس اوراق بهاددار تهران و با بهره گیری از نرم افزار های موجود در این زمینه جمع آوری شده می باشد(میدانی ).

برای استخراج اطلاعات صورت های مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران از سایت بورس اوراق بهادار و بانک های اطلاعاتی بورس، مجلات و گزارش های بورس، نرم افزار های تدبیر پرداز(که شامل صورتهای مالی کلیه شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد )، صحرا، دناسهم و ره آورد جدید 3 بهره گیری گردید.

1-9) تعریف عملیاتی مفاهیم و واژه های کلیدی پژوهش

مدیریت سود:مدیریت سود عبارتست از نوعی دستکاری مصنوعی سود توسط مدیریت جهت حصول به سطح مورد انتظار سود برای بعضی تصمیمات خاص (مانند پیش بینی تحلیل گران یا برآورد طریقه سود های قبلی برای پیش بینی سود های آینده ) می باشد(دی جورج و همکاران،1999.

محافظه کاری: روشی که طبق آن­، در واکنش به اخبار بد­، شناسایی عایدات و خالص دارایی­ها کاهش می­یابد و این در حالی می باشد که­، در واکنش به اخبار خوب شناسایی عایدات وخالص دارایی­ها افزایش نمی­یابد­(باسو، 1997).

اقلام تعهدی اختیاری: در اين تحقيق از اقلام تعهدي اختياري به عنوان بديلي براي مديريت سود بهره گیری شده می باشد. براي محاسبه اقلام تعهدي اختياري آغاز بايد مجموع اقلام تعهدي اختياري شركت در سال مورد نظر محاسبه گردد. براي محاسبه مجموع اقلام تعهدي در اين تحقيق از دو روش ترازنا مه­اي و جريان وجوه نقد بهره گیری مي گردد. پس از محاسبه مجموع اقلام تعهدي، بايد اقلام تعهدي غيراختياري محاسبه و در نهايت اقلام تعهدي اختياري باكسركردن اقلام تعهدي غيراختياري از مجموع اقلام تعهدي به دست مي آيد(مران­جوری و علی­خوانی، 1389).

هزینه نمایندگی: هزینه نمایندگی جریان نقدی آزاد، به عنوان سرمایه گذاری این جریان های نقدی در نقدی آزاد را با احتمال بیشتری در پروژه های غیر سود آور سرمایه گذاری می نمایند. چنین پروژه هایی کاهش ثروت سهامداران را به همراه خواهد داشت اما ممکن می باشد منافع شخصی مدیران را تامین نماید. به مقصود پنهان نگه داشتن اثرات منفی چنین سرمایه گذاری هایی، مدیران احتمالا از دستکاری اقلام تعهدی برای افزایش سود بهره ی پروژه های با خالص ارزش فعلی (NPV‏) منفی تعریف می گردد. به بیانی دیگر، شرکت های با فرصت های رشد پایین، جریان گیرند(چانگ، 2005).

1-10) ساختار کلی پژوهش

فصل اول: کلیات پژوهش شامل تعریف مسئله و اظهار سؤال اصلی پژوهش، اهمیت و ضرورت پژوهش، فرضیه ها، اهداف پژوهش، روش پژوهش، تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی ارائه شده می باشد.

فصل دوم: ضمن اظهار مقدمه دربخش اول مروری بر ادبیات محافظه کاری، مدیریت سود و هزینه نمایندگی و….. اظهار شده می باشد و در بخش دوم اختصار­ای از تحقیقات انجام شده در داخل و خارج ایران در این زمینه ارائه می گردد.

فصل سوم: آغاز روش پژوهش بکار گرفته شده در پژوهش حاضر، اهداف پژوهش، جامعه آماری، نمونه آماری، فرضیات پژوهش و متغیرهای تحقق مورد مطالعه معرفی شده می باشد. در نهایت روش گردآوری اطلاعات و روش آماری بکار گرفته شده جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات بطور کامل تشریح می گردد.

فصل چهارم: به چگونگی طبقه بندی اطلاعات و تجزیه و تحلیل آنها از طریق بکارگیری روش­ها و مدل های آماری مورد بهره گیری تصریح می گردد و در نهایت نتایج آزمون فرضیات ارائه می گردد.

فصل پنجم: اختصار ای از پژوهش ارائه می گردد و سپس نتیجه گیری و طبقه بندی نتایج حاصله اظهار می گردد. در پایان پیشنهادها، محدودیت ها و توصیه هایی برای تحقیقات آتی ارائه می گردد. فهرست منابع و مأخذ نیز، در بخش آخر گزارش ارائه خواهد گردید.

[1] big 4 auditors

[2]Research methodology